Nota historyczna

Plan_1Początki stoicyzmu to koniec IV wieku przed naszą erą, a za jego prekursora uznaje się greckiego filozofa Zenona z Kition. Ostateczną formę stoicyzmu wypracował Chryzyp z Soloi (ur. 279, zm. między 207 a 204 p.n.e.). Nazwa stoicyzm pochodzi od greckiego „stoa”, czyli portyk. W starożytnej Grecji filozofowie, prekursorzy stoicyzmu spotykali się często w ateńskim budynku „Stoa Kolorowa”, gdzie prowadzili wielogodzinne dysputy.
Stoicyzm łączy racjonalizm z materializmem. W fizyce stoicy głosili materialistyczny monoizm, w etyce zaś przyjmowali, że szczęście daje człowiekowi tylko cnota, uniezależniająca go od wszelkich okoliczności oraz ucząca życia zgodnego z rozumem i naturą. Cnota, będąca największą doskonałością, jest samowystarczalna (autarkia) i prowadzi do obojętności wobec wszystkiego innego. Stoicy proponowali pozbycie się uczuć (apatia), które uważali za źródło zła. Wartość moralną uczynków uzależniali od ich intencji. Życie zgodne z cnotą pojmowali jako harmonię rozumnych działań człowieka, opartych na porządku racjonalnej natury. Cnotę tę cechuje samoświadomość i odczuwanie siebie jako cząstki kosmosu, spokój wewnętrzny, niewzruszoność wobec tego, co od człowieka nie zależy, dające wolność i szczęście.
Niestety nie zachowały się żadne rozprawy, wykłady, zapiski z pierwszego okresu stoicyzmu. Dopiero aktywne życie słynnego greckiego stoika Epikteta (ur 50-60 n.e.), niewolnika rzymskiego, a przede wszystkim jego nauczanie publiczne dało początek tzw. późnemu stoicyzmowi. Nauczanie Epikteta zostało spisane przez jego ucznia Flawiusza Arriana. Do najważniejszych przedstawicieli późnego stoicyzmu zaliczyć trzeba Senkę Młodszego (I w. p.n.e. – I w n.e.) oraz Marka Aureliusza (ur. 121 n.e., zm. 180 n.e.), który był filozoficznym wyjątkiem wśród cesarzy rzymskich.
We współczesnym świecie nie mają racji bytu poglądy stoickie na temat praw fizyki, biologii, kosmologii. Natomiast w warstwie etycznej poglądy stoickie nadal są aktualne, przez wielu wyznawane i pielęgnowane. Oczywiście współczesne zasady etyki oparte o filozofię stoicyzmu muszą być dostosowane do realiów XXI wieku, gdzie nikt przecież nie żyje wyzbywając się wszelkich uczuć (apatia). Jednakże poglądy te są bardzo atrakcyjną dziś ofertą etyczną dla tych, którzy odczuwają zagubienie pędem życia, jego szorstkim, wręcz brutalnym otoczeniem, dominacją przemocy, chamstwa, braku ideałów cnoty i wierności naturze, również dla tych, którzy owładnięci zostali paraliżującymi uczuciami strachu, leku, obaw przed niepewną przyszłością.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s